Latest posts
- PraatjesMar 01, 2026
Publieke of in ieder geval breed aangekondigde praatjes. Tenzij anders vermeld was het onderwerp minstens deels digitale autonomie, soevereiniteit, of cloudafhankelijkheid. De lijst is nog niet compleet. Eerdere jaren zijn op mijn oude praatjespagina te vinden. Ook zijn er praatjes die niet publiekelijk aangekondigd zijn. 2024 27 augstus, AFM (AI) 25 november, Kiesraad 18 december, CBS 2025 29 jan
- Amerika runt binnenkort onze btwFeb 26, 2026
Soms denk je, kan het nog gekker? We gaan het beheer van het platform waarop DigiD draait overlaten aan een Amerikaans bedrijf. Dit was niet de bedoeling, maar het gebeurt nu toch. Maar het blijkt dat het nog erger kan. DigiD is nog wel van ons, maar het beheer van de computers wordt Amerikaans. Maar wat nou als je die stap overslaat, en alles door Amerikanen laat doen? Dat is wat de belastingdien
- Nevenfuncties / secondary positionsFeb 26, 2026
(English below) Ik heb een aantal kleine formele nevenfuncties: Technisch adviseur bij de Kiesraad Raad van Advies bij de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) Adviseur bij Beta in Bestuur en Beleid Redactieraad Delta van de TU Delft English I hold a number of small formal secondary positions: Technical advisor at the Dutch Electoral Board Member of the Board of A
- De digitale coalitieplannen: gaat het ook echt gebeuren?Feb 17, 2026
In het eerdere stuk Digitaal zoet en zuur in het coalitieakkoord schreef ik over de bemoedigende en minder bemoedigende stukken van de coalitieplannen. En er staan mooie digitale voornemens in: Een revolutie in de ICT in de Rijksoverheid: centrale aansturing, centrale inkoop, verplichte standaarden, geen geld als men zich niet aan die standaarden houdt. Ook pleit men voor een “Nederlandse Digitale
- Betere Kamerstukken, en hoe lastig innovatie isFeb 16, 2026
Het is 2026 en twee journalisten benaderen me met simpele vragen. Waarom kan je niet klikken op verwijzingen in Tweede Kamerstukken? En waarom kan ik de motienummers gebruikt tijdens Kamerdebatten nergens vinden? Innovatie is zo makkelijk nog niet. Dit is geen klacht over de Tweede Kamer: ik had deze problemen ook nog niet gespot, laat staan opgelost. Hier de twee gevallen, gevolgd door wat nabesc
- Updates 7 februari: Tweede Kamer, TV Bureau BuitenlandFeb 07, 2026
Hallo allemaal, Er is weer genoeg te vertellen! Zoveel dat ik vermoedelijk nog dingen vergeet in deze update. Dit is een kopie van een bericht op mijn nieuwsbrief. Schrijf u vooral ook in als u geen updates wil missen! Om te beginnen het meest actuele: Zondag 21:30 op TV NPO2, Bureau Buitenland (VPRO) met Barbara Kathmann en mij over de geopolitiek van onze absurde digitale afhankelijkheden. Kijk
- Digitaal zoet en zuur in het coalitieakkoordFeb 02, 2026
Het coalitieakkoord heeft een boel woorden die raken aan digitalisering, digitale autonomie en cybersecurity. Veel van de plannen komen niet uit de lucht vallen, en zijn gebaseerd op bijeenkomsten, gesprekken en documenten van de afgelopen jaren. Het is goed te zien dat men gebruik heeft gemaakt van dit eerdere werk (zoals het stuk Wolken aan de horizon, en Ons Digitaal Fundament). Specifiek moet
- Rondetafeloverleg Tweede Kamer over Solvinity: Position paperJan 21, 2026
Dinsdag 27 januari om 18:30 is er in Den Haag in de Tweede Kamer een rondetafeloverleg over de consequenties van de (beoogde) overname van Solvinity voor DigiD. Er komen diverse sprekers, onder andere namens Bits of Freedom, de Dutch Cloud Community, Clingendael, NLDigital (big tech), Stichting Digitale Infrastructuur Nederland. Ook zijn Brenno de Winter en Paul Timmers van de partij. En ik ben er
- Dashboard totale Amerikaanse afhankelijkhedenJan 20, 2026
Hier een lijst organisaties die voor hun primaire missie totaal afhankelijk zijn van Amerikaanse clouds, en waarbij de maatschappij ontwricht zou worden als ze hun werk niet meer konden doen, bijvoorbeeld door sancties over Groenland. Dit omvat bijvoorbeeld wel de veiligheidsregio’s en het UWV, maar niet het ministerie van economische zaken. Want als bij het departement EZ het licht uitgaat is dat
- Europe's executives need to skill up to solve our total US cloud dependencyJan 10, 2026
Europe is experiencing a crisis of digital autonomy. Our dependence on US big tech has been growing for decades and is now nearly total, at a time when worries about our former ally are no longer theoretical. Might we, like the International Criminal Court in The Hague, find ourselves locked out of our own mailboxes if we say something that is upsetting to the US government? This post was written
- AWS and Microsoft are selling much more than cloud servicesJan 07, 2026
Ten, twenty years ago customers over at large corporations would often ask me what hardware they’d need to run my software. As software developers, we’d tend to be rather blasé about such questions: “whatever you have lying around!”. If pressed, we’d say you’d need this much RAM and that much storage. We thought we were doing our users a tremendous favor by being so flexible. Yet, customers were v
- Unsigned char std::basic_string<> in C++Jan 03, 2026
Brief post on a somewhat vexing and irritating C++ problem I ran into some time ago. I hope that this page will help other people deal with this problem more quickly than I did. I’ve long used std::basic_string<uint8_t>, an unsigned char string, for fiddling with bits. You could use a regular char string, but especially when doing cryptographic or sub-byte operations, it is more convenient to not
- The European Cloud Situation at the end of 2025Dec 23, 2025
As the year draws to an end now is a good time to review where we are with Europe’s cloud situation, and what has been achieved. One thing is certain, a lot has happened, and also quite a lot has become clearer. tl;dr: Great strides have been made in 2025, especially in convincing people that something must be done, and outlining what that might be. Industry buyers are not going to lead us since t
- Cloud OverviewDec 23, 2025
Over the past few years I’ve written a lot about the cloud, and what it means for Europe. Here I want to pull the various articles together into a coherent story. Note, nothing of what follows is in any way novel or original. While the facts presented in the articles are pretty inconvenient and in parts depressing, they are not controversial (or should not be). To get updates when I post something
- Nationaal Agentschap Baanbrekende Innovatie, in EU of niet?Dec 19, 2025
Ik ben eigenlijk op vakantie, maar toch een korte blogpost. Het is (in)formatietijd, en er worden plannen gemaakt. Eerder dit jaar kwam het ministerie van Economische Zaken met het idee een Nationaal Agentschap Disruptieve Innovatie op te richten, zoals ook al bestaat in Duitsland, en het meest beroemd in Amerika. Ik schreef hier eerder al een artikeltje over met meer details: Klassieke manieren o
- Keynote opening Digital Commons EDIC: Moving beyond the Digital UncommonsDec 14, 2025
Last Thursday, 11th of December, saw the launch of the new Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium. In attendance were delegations from the launching member states (and the observers). Also present were the many forefathers (and mothers) of this initiative. Of particular note, the launch also included demonstrations of LaSuite software from France, as well as the OpenDesk softwa
- Makelaarstaal over onze belastinggeheimenDec 02, 2025
Je vraagt de makelaar of je nieuwe droomhuis last heeft van lekkage, en hij vertelt je dat de dakkapel niet lekt. Alle alarmbellen moeten nu afgaan - want waarom krijg ik zo’n specifiek antwoord op deze vraag? Lekt het ergens anders wel? De belastingdienst is bezig al hun email en documenten door te sturen naar Amerikaanse servers. En dan vraag je je tegenwoordig natuurlijk af, gaan ze in Amerika
- TU Delft lecture: Security of ScienceDec 01, 2025
This is a mostly verbatim transcript of my lecture at the TU Delft VvTP Physics symposium “Security of Science” held on the 20th of November. Audio version (scroll along the page to see the associated slides): Thank you so much for being here tonight. It’s a great honor. I used to study here. I’m a dropout. I never finished my studies, so I feel like I graduate tonight. This is a somewhat special
- Hello Europe, Joe Biden is goneNov 28, 2025
Last Friday I attended a useful conference organized by Microsoft. It lived up very well to its title: “Justice, Security and Fundamental Rights: Dialogue on EU Law Enforcement Policies” Many thanks are due to various proofreaders who improved this article tremendously. From the original invitation tl;dr: European thinkers and policy makers are acting and talking as if the US federal government an
- Het Nerdvote EffectNov 04, 2025
tl;dr: Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA, 32) zal met voorkeursstemmen herkozen worden als kamerlid. Kwam dit door de NerdVote.nl campagne? Of kwam het door het mooie initiatief Stem op een Vrouw? Hier enige analyse, met als conclusie dat het lijkt dat NerdVote belangrijker was. Het doel van NerdVote.nl was om ieder kandidaat-Kamerlid te steunen dat wil en kan bijdragen aan: IT die niet 100% afhan
- Restzetels en voorkeursstemmenOct 28, 2025
Vanaf een afstandje lijken dingen soms makkelijk. Maar van dichtbij valt het dan vaak tegen, met name als het goed gedaan moet worden. Zoals verkiezingen. Ik hou het in dit artikel begrijpelijk en gebruik niet exact de woorden uit de kieswet. Ondanks dat ik weleens adviseer bij het bureau van de Kiesraad is dit allemaal gehobby van mij persoonlijk. Verder probeer ik hier een heldere uitleg te geve
- Cloud Kootwijk: Alles hangt af van de verkiezingenOct 24, 2025
Na enige tijd weer een update: hoe gaat het met Cloud Kootwijk? En wat heeft dat met de verkiezingen te maken? tl;dr: Er zijn mensen op ministeries hard aan het schrijven over een Rijkscloud (hulde!), maar er is geen geld. De politiek heeft er ondertussen ook geen aandacht voor, en de politieke partijen hebben hun succesvolle digitale kandidaten veelal op onverkiesbare plekken gezet. Als we niet o
- The AI-collapse pre-mortemOct 16, 2025
An essential part of being able to say ‘I told you so’ is in fact having told you so. Here goes. In April 2023, I wrote an article titled AI: Guaranteed to disrupt our economies. In this piece I also announced I was going to make a fool of myself by making some AI predictions. I have singularly failed to do so. In retrospect this was all spot on, except for perhaps missing the sheer magnitude of t
- Ga niet kapot aan je eigen overheidOct 13, 2025
Onze overheid heeft regels opgesteld voor hun gebruik van de cloud, AI en andere algoritmes. En ze houden zich er bijna nooit aan. Dit wordt keer op keer vastgesteld, zoals door de Algemene Rekenkamer, waar men constateerde dat voor twee-derde van de overheids IT-projecten “in de cloud” in het geheel geen risicoafweging was gemaakt. Dus niet dat de risicoafweging niet goed was, nee, hij was er gew
- Data, experts en politiek: een ongemakkelijke combinatieOct 06, 2025
Een verbeterd transcript van een praatje gehouden op 24 april 2025 ter afsluiting van de “Datamaand” van de Tweede Kamer. Het publiek bestond uit medewerkers van de Tweede Kamer, zoals de (data) experts van de Dienst Analyse en Onderzoek. Voor zover bekend waren er geen kamerleden op komen draven. Gelukkig was de zaal verder wel vol, en ik wil het publiek bedanken voor hun aandacht, en ook voor de
- Symposium toezicht AIVD en MIVD 29 September & Rowin JansenSep 30, 2025
Gisteren promoveerde Rowin Jansen aan de Radboud Universiteit op zijn proefschrift “Toezicht op de AIVD en de MIVD”. Rowin arriveerde een aantal jaren geleden prominent in de scene rond de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, en ik kan wel zeggen dat we gelijk een beetje verliefd op hem waren. Met zijn tomeloze inzet, een snel groeiende kennisbasis, enorme interesse en ook nog eens een prettige o
- Data en de Democratische RechtsordeSep 28, 2025
Data en de democratische rechtsorde. Ik dacht, ik begin eens goed pompeus. Bij de AIVD werkte ik mee aan het afluisteren van mensen, later heb ik daar software voor gemaakt en allemaal heel interessante dingen gedaan. Nog later weer werd ik toezichthouder van diezelfde AIVD en de MIVD en moest ik toestemming geven voor die dingen, mag je Pietje afluisteren of niet, of mag je Pietje en al zijn vrie
- Je kunt je digitale autonomie niet kopen in AmerikaSep 27, 2025
Gelukkig staat digitale autonomie nu overal stevig op de agenda. Het idee dat we in Nederland en Europa al ons computerwerk over moeten laten aan Amerikaanse big tech en hyperscalers is nu op z’n minst controversieel. Moet dat nou? Want het is toch raar dat we alleen nog onze belastingdienst draaiend kunnen houden als Amerika met alles mee kan kijken, en ook ieder moment de stekker uit de dienstve
- Johan Remkes: Het kon minderSep 21, 2025
Net uitgelezen, het handzame boekje “Het kon minder, de lessen van Johan Remkes” (bol.com e-book). Geschreven door Thijs Broer en Peter Kee die samen toch al heel wat van de politieke wereld gezien en besproken hebben. Het boek is geen biografie, verwacht geen stapels voetnoten en analyses. Maar dat belooft de intro ook al niet. “‘Een boek over mij, dat hoeft niet zo nodig,’ zei Remkes. Pas toen w
- Microstacks or megadependencies over at Webdevcon 2025Sep 20, 2025
tl;dr: A meandering talk that reminds us of the risks of shipping unknown build time dependencies (as from npm), and also highlights how many services now have runtime third party service dependencies. These are very serious choices about the future of a project, and we can wonder how well we are making these choices. Is anyone thinking about the long term costs and impact? The talk then covers “m
- Hoe herken je een (toekomstig) invloedrijk kamerlid?Aug 30, 2025
Eerder schreef ik in de Volkskrant dat het niet makkelijk is om als kamerlid iets te bereiken: Het inhoudelijk gemotiveerde Kamerlid loopt grote kans om geknipt en geschoren te worden door het kabinet. Als Kamerleden in een debat inhoudelijke vragen stellen aan een minister staan ze er vrijwel alleen voor. Maar de minister heeft op de achtergrond een zaal vol beleidsmedewerkers die live een antwoo
- De Digitale Bermudadriehoek in Den HaagAug 26, 2025
Als er kamerleden voor de commissie Digitale Zaken gevonden moeten worden steekt bijna niemand in Den Haag zijn of haar hand op. Want iedereen weet, het kost je je carrière als je te digitaal bent. Je partij straft je af met een lullige positie op de lijst voor de volgende verkiezingen. Dit gebeurde harde werkers Hind Dekker en Lisa van Ginneken al eerder. Inmiddels is er NerdVote.nl wat aandacht
- Nederlands Agentschap voor Disruptieve InnovatieAug 25, 2025
De hele korte versie: klassieke manieren om wetenschap en innovatie te stimuleren zijn erg ongeschikt voor disruptieve innovatie, ideeën die misschien helemaal niet gaan werken, maar als ze dat wel doen de wereld kunnen veranderen. En dat soort innovatie hebben we keihard nodig. De Duitse overheid heeft hiervoor een succesvol agentschap geschapen waar dit wel lukt, maar dat ging niet zonder slag o
- Chatcontrol 2025 w skrócie, po polskuAug 24, 2025
W skrócie, wiele państw członkowskich UE, z Danią na czele, opowiada się za zmuszeniem WhatsApp/Signal/itp. do sprawdzania wszystkich naszych zdjęć i linków za pomocą sztucznej inteligencji. Jeśli sztuczna inteligencja ma jakiekolwiek wątpliwości, czy to może być pornografia dziecięca, Twoje zdjęcie, lokalizacja, numer telefonu i inne dane zostaną zgłoszone Europolowi i lokalnej policji. Co stanie
- Chatcontrol 2025 (resum, Catalan)Aug 23, 2025
Molt breument, a instàncies de Dinamarca, molts estats membres de la UE exigeixen que els serveis de missatgeria com WhatsApp/Signal/etc. estiguin obligats a inspeccionar totes les nostres fotos i enllaços mitjançant IA. Si la IA té el més mínim “dubte” que pugui ser pornografia infantil, la vostra foto, ubicació, número de telèfon i altres detalls es comuniquen a Europol i a les forces policials
- Chatcontrol vzor 2025 v kostceAug 23, 2025
Ve zkratce: pod vedením Dánska mnoho členských států EU prosazuje, aby služby typu WhatsApp, Signal a pod. byly nuceny zkoumat všechny naše fotografie a odkazy s pomocí AI. Pokud AI nabude jakýchkoli “pochybností” že by mohlo jít o dětskou pornografii, vaše fotka, poloha, telefonní číslo a jiné údaje budou nahlášeny Europolu a místní policii. Co se stane pak není určeno, ale vaše dovolená na Kypru
- Konversacia kontrolo 2025 (mallonge)Aug 21, 2025
Mallonge dirite: Gvidante per la registraro de Danio, multaj EU membraj landoj volas ke WhatsApp, Signal (ktp.) devas traserĉi ĉiujn sendatajn fotojn kaj ligilojn per AI. Se la AI havas suspekteton ke la enhavo eble temas pri infanmistraktado, via bildo, via aktualsituo, via telefonnumero, kaj pliaj detaloj estas raportata aŭtomate al Eŭropol kaj loka policejo. Ĉe Grekio. La artikolo estas ankaŭ l
- Накратко за Chatcontrol 2025Aug 20, 2025
Накратко, много държави-членки на Европейския Съюз, водени от Дания, подкрепят въвеждането на принудително преглеждане на снимки и линкове споделяни в чат приложения като WhatsApp, Signal и други. Това действие се очаква да бъде автоматизирано чрез използването на изкуствен интелект (ИИ). Ако ИИ има “съмнение”, че споделеният материал има порнографско съдържание с деца, вашата снимка, местонахожде
- Chatcontrol: Of de Amerikanen onze WhatsApp foto's willen melden bij EuropolAug 19, 2025
In het kort: onder leiding van Denemarken pleiten veel EU-lidstaten er (weer) voor om WhatsApp/Signal/etc te dwingen al onze foto’s en links te inspecteren met behulp van AI. Als de AI ook maar enige “twijfel” heeft of iets kinderpornografie zou kunnen zijn, worden je foto, locatie, telefoonnummer en andere gegevens doorgestuurd naar een nieuw “EU Centrum”, en daarna naar Europol en de lokale poli
- Chatcontrol ediția 2025 pe scurt (română)Aug 18, 2025
La inițiativa Danemarcei, multe state membre ale UE cer ca WhatsApp/Signal/etc. să fie forțate să inspecteze toate pozele și linkurile noastre folosind inteligența artificială (IA). Daca IA are orice “îndoială” că acestea ar putea fi pornografie infantilă, atunci poza ta, locația ta, numărul tău de telefon și alte detalii vor fi raportate către Europol și către poliția locală. Ce se întâmplă mai d
- Chatcontrol 2025 edizione in Breve (it)Aug 17, 2025
In breve, guidati dalla Danimarca, molti stati membri dell’UE sostengono la necessità di obbligare WhatsApp/Signal/ecc. a ispezionare tutte le nostre foto e i nostri link, utilizzando l’intelligenza artificiale (IA). Se l’IA ha qualche “dubbio” che si tratti di pedopornografia, la tua foto, posizione, numero di telefono e altri dettagli vengono segnalati a Europol e a una forza di polizia locale.
- Chatcontrol 2025: ResumenAug 17, 2025
En resumen: bajo el liderazgo de Dinamarca, muchos países de la Unión Europea quieren obligar a las compañías de mensajería como WhatsApp o Signal a inspeccionar todas nuestras fotos y enlaces con ayuda de inteligencia artificial (IA). Si la IA tiene la mínima duda de que pueda tratarse de material relacionado con abuso infantil, se enviarán a Europol y a la policía local tu foto, la ubicación, tu
- Chatcontrol édition 2025 en brefAug 17, 2025
En bref, sous l’impulsion du Danemark, de nombreux États membres de l’UE demandent que les messageries comme WhatsApp/Signal/etc. soient contraintes d’inspecter toutes nos photos et tous nos liens en utilisant de l’IA. Si l’IA a le moindre “doute” quant à la possibilité qu’il s’agisse de pédopornographie, votre photo, votre localisation, votre numéro de téléphone ainsi que d’autres détails sont si
- Chatcontrol 2025 edition in BriefAug 17, 2025
In short, led by Denmark, many EU member states are arguing for forcing WhatsApp/Signal/etc to inspect all our photos and links, using AI. If the AI is in any “doubt” if this might be child pornography, your photo, location, phone number & other details get reported to a new “EU Centre” and thence to Europol and a local police force. What happens next is not specified, but your holiday in Cyprus m
- Chatcontrol 2025 (kurz)Aug 17, 2025
Kurz zusammengefasst: Unter der Führung Dänemarks fordern viele EU-Mitgliedsstaaten, WhatsApp, Signal und co dazu zu zwingen, dass alle darüber versendeten Fotos und Links mit KI durchsucht werden. Wenn die KI auch nur den geringsten Verdacht hat, dass es sich um Kinderpornografie handeln könnte, werden dein Bild, dein Standort, deine Telefonnummer und weitere Details automatisch an Europol und ei
- WHY2025 and DNA talksAug 13, 2025
I just got back from the most awesome WHY2025, the tenth installment of the four-yearly Dutch hacker festival series. I’ve been attending these things since 1993, so it is a big deal for me. By being among the hacker community for nearly a week, you start seeing the world differently. I usually spend (too much) time on policy and writing stuff, and this was a much needed reset. My badge for HEU 19
- Overheid zoekt plv Chief Technology Officer met 3 jaar ICT-ervaringAug 05, 2025
Na bijna een jaar werk publiceerde de overheid recent alsnog de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (ik heb ook een klein beetje bij mogen dragen), met daarin gevleugelde woorden als “Nederland moet de kansen die digitalisering biedt pakken. Met de NDS moeten we vernieuwen en blijven investeren in ons digitaal fundament”. En ook, “We kunnen onze digitale ambities alleen waarmaken als we beschikke
- Europe's Self Inflicted Cloud CrisisJul 24, 2025
The short version For decades, governments and organizations could run services based on servers we actually owned. These days, we’ve allowed the IT world to convince us no computing is possible outside of US-style clouds, for which we have no European equivalents. And because of this conviction, we are now moving our most precious data and most critical services to US controlled servers. Yet most
- The European Cloud/Computing SituationJul 11, 2025
A brief addition to the 50000 words I wrote earlier on the cloud: what is the European situation? Software Initially, companies and governments would buy licenses to software. You’d typically have a piece of software in your office, on one of your computers, to calculate payroll with. Most other computers would have copies of WordPerfect installed. This software would function for years without up
- The cloud is not a chemical plantJul 11, 2025
There is a lot of recent discussion about digital autonomy and Europe’s “position in the cloud”. Here, I want to break down and refute a commonly made argument: that the lead of American cloud providers is so great that we can never catch up. In the recent and excellent policy initiative “Clouds on the Horizon” (by Dutch political parties GL-PvdA and NSC), we can read on page 23 why this can’t be